Meer aandacht voor niet-effectieve medische handelingen

05 december 2016

De Federatie Medisch Specialisten en de Nederlandse Federatie van Universitair Medische Centra (NFU) zetten een belangrijke vervolgstap in het terugdringen van onnodige zorg. In de bestaande medisch-specialistische richtlijnen is een inventarisatie gedaan naar medische handelingen die worden afgeraden, omdat ze onvoldoende effectief of zelfs schadelijk kunnen zijn voor de patiënt. Dit vond plaats in het kader van het programma 'Doen of laten?' van de NFU. Het Kennisinstituut was hier nauw bij betrokken.

Marcel Daniels, cardioloog en voorzitter van de Raad Kwaliteit van de Federatie nam de zogenaamde ‘Beter-niet-doen-lijst’ 25 november jl. in ontvangst, tijdens het jaarcongres van het Citrienfonds. De ‘Beter-niet-doen-lijst’ met 1366 medische handelingen die worden ontraden is in de Richtlijnendatabase geïntegreerd. Medisch specialisten die een richtlijn uit de database raadplegen, worden op deze manier nadrukkelijker gewezen op de aanbeveling dat iets niet doen of terughoudendheid soms de beste optie kan zijn.

De aandacht voor terughoudendheid en onnodige zorg past ook goed bij de gedachte van het programma Verstandig Kiezen van de Federatie Medisch Specialisten in samenwerking met de Patiëntenfederatie en ZonMw. Dit programma staat voor een samenhangend geheel van activiteiten dat systematisch leidt tot kwaliteitsverbetering en, in het verlengde daarvan, tot kostenbesparing. Hieronder vallen Verstandige Keuzes, praktijkvariaties, zorgevaluatie en Samen Beslissen. Met zorgevaluatie wordt bestaande zorg geëvalueerd en wordt antwoord gegeven op de vraag welke zorg onder de gegeven omstandigheden het meest effectief is. Binnen het programma Verstandig Kiezen hebben verschillende wetenschappelijke verenigingen vormen van zorg geselecteerd waarvan zij vinden, gebaseerd op wetenschappelijk bewijs, dat medisch specialisten deze niet moeten verlenen of alleen maar in specifieke gevallen, de zogenaamde Verstandige Keuzes. Ze zijn bedoeld als stimulans voor artsen en patiënten om het gesprek aan te gaan.

In de media was er veel aandacht voor de ‘Beter-niet-doen-lijst’, wat leidde tot een sterke toenamen van het aantal bezoekers van de Richtlijnendatabase: meer dan 50.000 maal werd de website geraadpleegd. Binnenkort verschijnt er een artikel over de Beter-niet-doen-lijst in het medisch vakblad BMC Medicine.