Consultkaarten

Gezamenlijke besluitvorming door arts en patiënt over zorg staat volop in de aandacht, zowel in de medisch wereld als in de media. Uit onderzoek door de Patiëntenfederatie Nederland in 2013 bleek dat 98% van de patiënten samen wil beslissen. 63% geeft aan dat artsen lang niet altijd meerdere behandelopties voorleggen of samen met de patiënt beslissen.

De NOV nam daarom het initiatief om in samenwerking met de Patiëntenfederatie Nederland en het Kennisinstituut consultkaarten te ontwikkelen: keuzehulpen die de verschillende opties overzichtelijk op een rij zetten. De consultkaarten helpen arts en patiënt om samen een weloverwogen keuze te maken over de zorg die het beste past bij de patiënt. De NVOG, NVN en NVKNO sloten aan bij dit initiatief. Inmiddels helpt het Kennisinstituut ook de NIV, NVDV, NOG en NVvH bij de ontwikkeling van consultkaarten.

Onze aanpak

Het Kennisinstituut werd aangehaakt vanuit zijn kennis van richtlijnen die de basis vormen voor de consultkaarten en zijn ervaring en expertise met patiëntenparticipatie in de zorg. Daarnaast kan het Kennisinstituut door contacten in het veld goed de verbinding leggen met alle betrokken partijen. Belangrijk met het oog op het draagvlak, de samenwerking tussen deze partijen en de kwaliteit van het eindproduct.

  • Allereerst bracht het Kennisinstituut met artsen en patiënten in kaart voor welke keuzesituaties en welke patiëntengroepen de consultkaarten ontwikkeld zouden moeten worden en welke opties er voor patiënten in deze situaties gelden.
  • Met hulp van de Patiëntenfederatie Nederland inventariseerden we welke vragen in de consultkaarten opgenomen zouden moeten worden, waarna we met de artsen de antwoorden op deze vragen in kaart brachten.
  • Nadat alle partijen overeenstemming hadden bereikt over de inhoud van de consultkaarten, screende Bureau Taal de tekst op begrijpelijkheid voor laagopgeleide patiënten. Daarna leverden de wetenschappelijke verenigingen commentaar en werden ze getest op leesbaarheid voor patiënten. Het Kennisinstituut coördineerde dit proces.
  • Het Kennisinstituut zorgde in het gehele traject voor procesbegeleiding en borging van de methodologie, om zo de kwaliteit van het eindproduct te bewaken. Ook voerde het Kennisinstituut controles uit om zeker te zijn dat de consultkaarten in lijn zijn met de medisch-specialistische richtlijnen. Wanneer er geen richtlijn beschikbaar was, controleerde het Kennisinstituut de betrouwbaarheid van andere gebruikte bronnen.

Resultaten

  • Consultkaarten voor zes aandoeningen: De eerste consultkaarten voor een zestal aandoeningen zijn gereed en worden in 2016 in gebruik genomen. Op dit moment wordt een pilot afgerond waarin gekeken wordt naar het gebruik van deze consultkaarten in de praktijk. Patiënten in de pilot zijn het er vrijwel unaniem over eens dat consultkaarten helpen om samen met de arts een beslissing te kunnen nemen over de vraag welke zorg het beste bij ze past. Veel artsen delen deze ervaring. Wel is het voor artsen nog even zoeken naar een goede inpassing van de consultkaarten in hun werkwijze, zonder dat dit te veel extra tijd gaat kosten. Momenteel gaat de ontwikkeling van consultkaarten voor nog 22 aandoeningen van start.
  • Implementatieplan: om het gebruik van consultkaarten te ondersteunen, stelde het Kennisinstituut een handzame instructie voor artsen op. Daarnaast loopt vanuit het Kennisinstituut in samenwerking met IQ healthcare (Radboud UMC) een promotieonderzoek naar de attitude van artsen met betrekking tot samen beslissen. De resultaten worden meegenomen in het implementatieplan voor de consultkaarten.
  • Koppeling met richtlijnen en thuisarts.nl: Het Kennisinstituut gaat de consultkaarten in de Richtlijnendatabase koppelen aan de bijbehorende richtlijn en op thuisarts.nl aan de bijbehorende aandoening. Wanneer een wetenschappelijke vereniging een richtlijn actualiseert, worden de aanpassingen ook meegenomen in de consultkaarten. Het Kennisinstituut kan dit begeleiden.
  • Methodiek: De methodiek voor ontwikkeling van consultkaarten is vastgelegd in een heldere procedure zodat wetenschappelijke verenigingen hier bij toekomstige projecten gebruik van kunnen maken.

Meer weten?

Wilt u weten wat wij voor u kunnen betekenen op het gebied van patiëntenparticipatie? Lees meer